ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੁਆਨੀ ਵਿੱਚ ਰੱਬ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਅਰਾਧਿਆ ਫਿਰ ਬੁਢਾਪੇ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਕੋਈ ਵਿਰਲਾ ਹੀ ਅਰਾਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਹੁਣੇ ਉਸ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰੋ। ਪਿਆਰ ਦਾ ਇਹੀ ਢੁਕਵਾਂ ਸਮਾਂ ਹੈ। “ਫਰੀਦਾ ਕਾਲੀ ਜਿਨੀ ਨ ਰਾਵਿਆ ਧਉਲੀ ਰਾਵੈ ਕੋਇ ॥ ਕਰਿ ਸਾਂਈ ਸਿਉ ਪਿਰਹੜੀ ਰੰਗੁ ਨਵੇਲਾ ਹੋਇ ॥੧੨॥ {ਪੰਨਾ 1378} ਗੁਰੂ ਜੀ! ਕੀ ਸਿਰਫ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੱਬ ਸਿਮਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਆਪ ਜੀ ਵੀ ਤਾਂ ਸੱਠਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਪਾਸ ਪਹੁੰਚੇ ਹੋ। ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਫ਼ੁਰਮਾਇਆ ਕਿ ਜਿਸ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਉਤੇ ਸਾਂਈਂ ਮਿਹਰ ਕਰੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ…

ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨੇ ਪੁੱਛ ਲਿਆ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਜੇ ਕਿਤੇ ਵਿਸਰ ਜਾਏ ਤਾਂ ਕੀ ਫਰਕ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਕਹਾ ਬਹੁਤ ਫ਼ਰਕ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹਰਨਾਖਸ ਰੱਬ ਨੂੰ ਵਿਸਾਰ ਕੇ ਆਪ ਰੱਬ ਬਣ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਜੇ ਨਾ ਵਿਸਾਰਦਾ ਤਾਂ ਇਤਿਹਾਸ ਹੋਰ ਹੋਣਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਜੋ ਭਾਈ ਤਿਲਕੇ ਨਾਲ ਵਾਪਰੀ ਉਹ ਸੁਣਾਈ। ਇੱਕ ਜੋਗੀ ਨੇ ਅਪਣੀ ਸਿੱਖੀ ਫੈਲਾਉਣ ਲਈ ਚਾਲ ਖੇਡੀ। ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇਗਾ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦਾ ਸਵਰਗ ਮਿਲੇਗਾ। ਕਾਫ਼ੀ ਲੋਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇਗਾ ਉਸ ਨੂੰ ਦੋ ਦਿਨ…

ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਜਦੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਾਕਾ ਜੀ ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਕੀ ਹੈ? ਜੀ ਬੂੜਾ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਤਾਂ ਉਸ ਕਿਹਾ ਜੀ ਮੇਰੇ ਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ ਮੈਨੂੰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਡਰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਭਾਈ ਡਰਨਾ ਕਿਉਂ ਅਜੇ ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਖੇਡਣ ਦੇ ਦਿਨ ਹਨ। ਅੱਗੋਂ ਬੂੜੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਜੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕੀ ਪਤਾ ਕਦੋਂ ਆ ਜਾਏ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਭਾਈ ਤੂੰ ਬੂੜਾ ਨਹੀ ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਹੀ ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਬੁੱਢਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਬਾਬਾ ਜੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਡਰ ਨਿਰਮਲ ਭਉ ਅੰਦਰ ਵਸਿਆ ਹੋਵੇ…

ਗੁਰੂ ਪੰਚਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਧੰਨ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਕੋਲ ਕੁਝ ਸਵਾਲ ਸੰਗਤਾਂ ਵਲੋਂ ਆਏ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਭਲੇ ਲਈ ਕਲਮਬੰਦ ਕਰਕੇ ਉੱਤਰ ਸਮੇਤ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਅੰਦਰ ਦਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਵਾਲ ਸੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਅਸਥਾਨ ਦੱਸਣਾ ਕਰੋ ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਸਮੇਂ ਸਿਰਫ ਪ੍ਰਭੂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਉਸਤੱਤ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੋਵੇ? ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਮੈਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਭਾਵ ਮੈਂ ਧਰਮੀ ਹਾਂ,ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਧਰਮੀ ਹਾਂ। ਜੇ ਪੰਡਿਤਾਂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਪੁੱਛਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਉਹ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਰੰਗੇ ਪਏ ਹਨ। ਸਾਸਤ੍ਰ ਬੇਦ ਪਾਪ ਪੁੰਨ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ ਭਾਵ ਜੇ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰੋਗੇ ਤਾਂ ਪਾਪ ਲੱਗੇਗਾ ਜੇਕਰ ਉਹ ਕੰਮ ਕਰੋਗੇ ਤਾਂ ਪੁੰਨ…

ਪੰਚਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੱਜਣ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਭਾਈ ਕੀ ਗੱਲ ਹੋਈ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਮਾਇਆ ਦੀ ਕਮੀ ਹੈ। ਕਹਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਪੈਸੇ ਦੀ ਕੋਈ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਬਹੁਤ ਧੰਨ ਕਮਾਇਆ ਹੈ। ਬੱਚੇ ਬੜੀ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਪੜਾਏ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਆਉਣ ਦਿੱਤੀ। ਬਹੁਤ ਜਾਇਦਾਦ ਵੀ ਬਣਾ ਲਈ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਕਿਹਾ ਫਿਰ ਹੁਣ ਕਿਸ ਗੱਲੋਂ ਦੁਖੀ ਹੈ। ਕਹਿੰਦਾ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਹੁਣ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਦੁੱਖ ਸੁਣਦਾ ਕਿ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਬਖਸ਼ਸ਼ ਕਰੋ ਜੀ। ਹੁਣ ਰੋਟੀ ਵੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਕਿਹਾ…

ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਜੋ ਸਾਢੇ ਤਿੰਨ ਗਜ਼ ਦੀਆ ਧੋਤੀਆਂ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ ਤਿਹਰੇ ਧਾਗੇ ਦਾ ਜਨੇਉ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ, ਗਲ ਵਿੱਚ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਮੇਂ ਲੋਟਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਕਬੀਰ ਸਾਹਿਬ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਸੰਤ ਨਾ ਕਹੋ ਉਹ ਤਾਂ ਬਨਾਰਸੀ ਠੱਗ ਹਨ। ਕਬੀਰ ਸਾਹਿਬ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਮੈਨੂੰ ਐਸੇ ਸੰਤ ਚੰਗੇ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਪਰ ਕਿਉਂ ? ਜੇ ਧਾਰਮਿਕ ਬੰਦੇ ਹੀ ਸੰਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਤਾਂ ਫਿਰ ਸੰਤ ਕੌਣ ਹਨ? ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਕਿਹਾ ਭਾਈ ਸਿਰਫ਼ ਪਹਿਰਾਵੇ ਨਾਲ ਹੀ ਧਾਰਮਿਕ ਜਾਂ ਸੰਤ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕੀਦਾ। ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਫਿਰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ ਸੰਤ ਦੀ ਅਸਲ ਪਹਿਚਾਣ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ। ਗੁਰੂ…

ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਸੱਚੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਭਗਤ ਫਰੀਦ ਸਾਹਿਬ ਅਪਣੀ ਬਾਣੀ ਅੰਦਰ ਫ਼ੁਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਸੱਜਣ ਇਸ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਵੇਖੇ ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਰੱਤੀ ਭਰ ਵੀ ਰੱਤ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਣੀ ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਸਰੀਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਰੱਤੇ ਪਏ ਹਨ ਉਸ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਰੱਤ ਹੁੰਦੀ ਹੀ ਨਹੀ। “ਫਰੀਦਾ ਰਤੀ ਰਤੁ ਨ ਨਿਕਲੈ ਜੇ ਤਨੁ ਚੀਰੈ ਕੋਇ ॥ ਜੋ ਤਨ ਰਤੇ ਰਬ ਸਿਉ ਤਿਨ ਤਨਿ ਰਤੁ ਨ ਹੋਇ ॥੫੧॥” {ਪੰਨਾ 1380} ਪਰ ਇਹ ਸਰੀਰ ਤਾਂ ਬਣਿਆ ਹੀ ਰੱਤ ਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਜ਼ਰਾ ਖੋਲ ਕੇ ਸਮਝਾਉਣ ਦੀ ਕਿਰਪਾਲਤਾ ਕਰੋ ਜੀ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਕਿਹਾ ਭਾਈ ਤੁਸੀ ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ ਫ਼ੁਰਮਾਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਤਨ ਰੱਤ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ…

ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦਾ ਦਰਬਾਰ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੁਰਮੁਖ ਪਿਆਰਾ ਕਿਸੇ ਸੱਜਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਇਸ ਦੇ ਕੁਝ ਸੁਆਲ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਬੜੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਦੱਸੋ ਭਾਈ। ਉਸ ਸੱਜਣ ਨੇ ਬੜੇ ਸਹਿਜ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਭਰੇ ਲਹਿਜੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ। ਜੋ ਜੀਵਨ ਜਾਂਚ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਉਣ ਦੇ ਮਕਸਦ ਬਾਰੇ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਬੜੇ ਹੀ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਜੋ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸਾਡੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਉਦਾਰ ਲਈ ਕਲਮਬੰਦ ਕਰਕੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪੰਨਾ-੧੩੧ ਉੱਪਰ ਅੰਕਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਃ ੧. ਉਹ ਕੇਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਹੈ ਜੋ ਮਾਇਆ ਦੇ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ…

ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੰਡਤ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉਠਾਇਆ। ਗੁਰੂ ਜੀ! ਕਬੀਰ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਬਰਾਬਰ ਹੀ ਹਨ। ਉਹ ਇਹ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਇਕੋ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਹਾਨ ਹੈ ਫਿਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਦੁੱਧ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਦੀਆ ਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਲਹੂ। ਤੁਸੀਂ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੀ ਸਚਾਈ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਭਾਈ ਕੋਈ ਜਾਤ ਮਾੜੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮਾੜਾ ਇਸ ਦਾ ਹੰਕਾਰ ਹੈ। ਸੋ ਜਾਤ ਦਾ ਹੰਕਾਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਡੂੰਘੀ ਸਾਂਝ ਰੱਖਦਾ ਹੈਂ ਉਹ ਅਸਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੈ। ਹੇ…